Ы. алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы қазақ тілі оқу бағдарламасы icon

Ы. алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы қазақ тілі оқу бағдарламасы



НазваниеЫ. алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы қазақ тілі оқу бағдарламасы
страница3/4
Дата конвертации20.02.2013
Размер0.56 Mb.
ТипДокументы
источник
1   2   3   4
1. /Б_л_м Стандарты/начальная школа/adeb_oku_2-4_kaz.doc
2. /Б_л_м Стандарты/начальная школа/beineleu_1-4_kaz.doc
3. /Б_л_м Стандарты/начальная школа/dunie_tanu_1-4_kaz.doc
4. /Б_л_м Стандарты/начальная школа/fizkultura_1-4_kaz.doc
5. /Б_л_м Стандарты/начальная школа/kazak_tili_2-4_kaz.doc
6. /Б_л_м Стандарты/начальная школа/matematika_1-4_kaz.doc
7. /Б_л_м Стандарты/начальная школа/muzyka_1-4_kaz.doc
8. /Б_л_м Стандарты/начальная школа/russkii_jaz_3-4_kaz.doc
9. /Б_л_м Стандарты/начальная школа/sauat_ashu_1kl_kaz.doc
10. /Б_л_м Стандарты/начальная школа/trud_1-4_kaz.doc
11. /Б_л_м Стандарты/основная школа 5-9/GOSO_kaz_04.doc
12. /Б_л_м Стандарты/основная школа 5-9/algebra_7-9_kaz.doc
13. /Б_л_м Стандарты/основная школа 5-9/angliiskii_5-9_kaz.doc
14. /Б_л_м Стандарты/основная школа 5-9/beineleu_5-6_kaz.doc
15. /Б_л_м Стандарты/основная школа 5-9/biologija_6-9_kaz.doc
16. /Б_л_м Стандарты/основная школа 5-9/dunie_zhuzi_tarikhi_6-9_kaz.doc
17. /Б_л_м Стандарты/основная школа 5-9/fizika_7-9_kaz.doc
18. /Б_л_м Стандарты/основная школа 5-9/fizkultura_5-9_kaz.doc
19. /Б_л_м Стандарты/основная школа 5-9/francuzskii_5-9_kaz.doc
20. /Б_л_м Стандарты/основная школа 5-9/geografija_5-9_kaz.doc
21. /Б_л_м Стандарты/основная школа 5-9/informatika_7-9_kaz.doc
22. /Б_л_м Стандарты/основная школа 5-9/kaz_adebiet_5-9.doc
23. /Б_л_м Стандарты/основная школа 5-9/kazak_tarikhi_5-9_kaz.doc
24. /Б_л_м Стандарты/основная школа 5-9/kazak_tili_5-9_kaz.doc
25. /Б_л_м Стандарты/основная школа 5-9/khimija_8-9_kaz.doc
26. /Б_л_м Стандарты/основная школа 5-9/kogam_bilim_neg_9syn_kaz.doc
27. /Б_л_м Стандарты/основная школа 5-9/matematika_5-6_kaz.doc
28. /Б_л_м Стандарты/основная школа 5-9/matematika_7-9_kaz.doc
29. /Б_л_м Стандарты/основная школа 5-9/muzyka_5-6_kaz.doc
30. /Б_л_м Стандарты/основная школа 5-9/nemeckii_5-9_kaz.doc
31. /Б_л_м Стандарты/основная школа 5-9/russkaja_rech_5-9_kaz.doc
32. /Б_л_м Стандарты/основная школа 5-9/syzu_9kl_kaz.doc
33. /Б_л_м Стандарты/основная школа 5-9/tekhnololgija_5-9_kaz.doc
34. /Б_л_м Стандарты/основная школа 5-9/zharatylystanu_5syn_kaz.doc
35. /Б_л_м Стандарты/средняя школа 10-11/Когамдык гуманитарлык багыт/GOSO_kaz_2010.doc
36. /Б_л_м Стандарты/средняя школа 10-11/Когамдык гуманитарлык багыт/algashky_askeri_daiyn_KG_10-11_kaz.doc
37. /Б_л_м Стандарты/средняя школа 10-11/Когамдык гуманитарлык багыт/algebra_KG_10-11_kaz.doc
38. /Б_л_м Стандарты/средняя школа 10-11/Когамдык гуманитарлык багыт/angliiskii_KG_10-11_kaz.doc
39. /Б_л_м Стандарты/средняя школа 10-11/Когамдык гуманитарлык багыт/biologija_KG_10-11_kaz.doc
40. /Б_л_м Стандарты/средняя школа 10-11/Когамдык гуманитарлык багыт/dunie_zhuzi_tarikhi_KG_10-11_kaz.doc
41. /Б_л_м Стандарты/средняя школа 10-11/Когамдык гуманитарлык багыт/fizika_KG_10-11_kaz.doc
42. /Б_л_м Стандарты/средняя школа 10-11/Когамдык гуманитарлык багыт/fizkultura_KG_10-11_kaz.doc
43. /Б_л_м Стандарты/средняя школа 10-11/Когамдык гуманитарлык багыт/franuczskii_KG_10-11_kaz.doc
44. /Б_л_м Стандарты/средняя школа 10-11/Когамдык гуманитарлык багыт/geografija_OG_10-11_rus.doc
45. /Б_л_м Стандарты/средняя школа 10-11/Когамдык гуманитарлык багыт/geometrija_KG_10-11_kaz.doc
46. /Б_л_м Стандарты/средняя школа 10-11/Когамдык гуманитарлык багыт/informatika_KG_10-11_kaz.doc
47. /Б_л_м Стандарты/средняя школа 10-11/Когамдык гуманитарлык багыт/kazak_tarikhi_KG_10-11_kaz.doc
48. /Б_л_м Стандарты/средняя школа 10-11/Когамдык гуманитарлык багыт/kazak_tili_KG_10-11_kaz.doc
49. /Б_л_м Стандарты/средняя школа 10-11/Когамдык гуманитарлык багыт/khimija_KG_10-11_kaz.doc
50. /Б_л_м Стандарты/средняя школа 10-11/Когамдык гуманитарлык багыт/kogam_bilim_neg_KG_10-11_kaz.doc
51. /Б_л_м Стандарты/средняя школа 10-11/Когамдык гуманитарлык багыт/kukyktanu_neg_KG_10-11_kaz.doc
52. /Б_л_м Стандарты/средняя школа 10-11/Когамдык гуманитарлык багыт/nemeckii_KG_10-11_kaz.doc
53. /Б_л_м Стандарты/средняя школа 10-11/Когамдык гуманитарлык багыт/oner_KG_10-11_kaz.doc
54. /Б_л_м Стандарты/средняя школа 10-11/Когамдык гуманитарлык багыт/russkaja_rech_5-9_kaz.doc
55. /Б_л_м Стандарты/средняя школа 10-11/Когамдык гуманитарлык багыт/russkii_jaz_KG_10-11_kaz.doc
56. /Б_л_м Стандарты/средняя школа 10-11/Когамдык гуманитарлык багыт/tekhnologija_KG_10-11_kaz.doc
57. /Б_л_м Стандарты/средняя школа 10-11/естественно математическое направление/GOSO_kaz_2010.doc
58. /Б_л_м Стандарты/средняя школа 10-11/естественно математическое направление/algashky_askeri_daiyn_KG_10-11_kaz.doc
59. /Б_л_м Стандарты/средняя школа 10-11/естественно математическое направление/algebra_KG_10-11_kaz.doc
60. /Б_л_м Стандарты/средняя школа 10-11/естественно математическое направление/angliiskii_KG_10-11_kaz.doc
61. /Б_л_м Стандарты/средняя школа 10-11/естественно математическое направление/biologija_KG_10-11_kaz.doc
62. /Б_л_м Стандарты/средняя школа 10-11/естественно математическое направление/dunie_zhuzi_tarikhi_ZHM_10syn_kaz.doc
63. /Б_л_м Стандарты/средняя школа 10-11/естественно математическое направление/fizika_ZHM_10-11_kaz.doc
64. /Б_л_м Стандарты/средняя школа 10-11/естественно математическое направление/fizkultura_KG_10-11_kaz.doc
65. /Б_л_м Стандарты/средняя школа 10-11/естественно математическое направление/franuczskii_KG_10-11_kaz.doc
66. /Б_л_м Стандарты/средняя школа 10-11/естественно математическое направление/geografija_OG_10-11_rus.doc
67. /Б_л_м Стандарты/средняя школа 10-11/естественно математическое направление/geometrija_KG_10-11_kaz.doc
68. /Б_л_м Стандарты/средняя школа 10-11/естественно математическое направление/informatika_KG_10-11_kaz.doc
69. /Б_л_м Стандарты/средняя школа 10-11/естественно математическое направление/kaz_tarikhi_ZHM_10-11_kaz.doc
70. /Б_л_м Стандарты/средняя школа 10-11/естественно математическое направление/kazak_tili_KG_10-11_kaz.doc
71. /Б_л_м Стандарты/средняя школа 10-11/естественно математическое направление/khimija_ZHM_10-11_kaz.doc
72. /Б_л_м Стандарты/средняя школа 10-11/естественно математическое направление/kogam_bilim_neg_KG_10-11_kaz.doc
73. /Б_л_м Стандарты/средняя школа 10-11/естественно математическое направление/kukyktanu_neg_KG_10-11_kaz.doc
74. /Б_л_м Стандарты/средняя школа 10-11/естественно математическое направление/nemeckii_KG_10-11_kaz.doc
75. /Б_л_м Стандарты/средняя школа 10-11/естественно математическое направление/oner_KG_10-11_kaz.doc
76. /Б_л_м Стандарты/средняя школа 10-11/естественно математическое направление/russkaja_rech_5-9_kaz.doc
77. /Б_л_м Стандарты/средняя школа 10-11/естественно математическое направление/russkii_jaz_KG_10-11_kaz.doc
78. /Б_л_м Стандарты/средняя школа 10-11/естественно математическое направление/tekhnologija_KG_10-11_kaz.doc
Ы. алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы әдебиеттік оқу оқу бағдарламасы
Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі ы. Алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы бейнелеу өнері
Ы. алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы дүниетану оқу бағдарламасы
Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі ы. Алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы дене шынықтыру
Ы. алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы қазақ тілі оқу бағдарламасы
Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі ы. Алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы математика оқу бағдарламасы
Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі ы. Алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы музыка оқу бағдарламасы
Программа для 3-4 классов общеобразовательных школ с нерусским языком обучения Астана 2010 Утверждено
Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі ы. Алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы сауат ашу оқу бағдарламасы
Ы. алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы еңбекке баулу оқу бағдарламасы
Қазақстан Республикасының мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарты Государственный общеобязательный стандарт образования Республики Казахстан Бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім Начальное, основное среднее, общее среднее образование
Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі ы. Алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы алгебра оқу бағдарламасы
Ы. алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы ағылшын тілі оқу бағдарламасы
Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі ы. Алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы бейнелеу өнері
Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі ы. Алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы биология оқу бағдарламасы
Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі ы. Алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы дүние жүзі тарихы
Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі ы. Алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы физика оқу бағдарламасы
Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі ы. Алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы дене шынықтыру
Қазақстан республикасы білім және ғылыми министрлігі ы. Алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы француз тілі оқу бағдарламасы
Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі ы. Алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы география оқу бағдарламасы
Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі ы. Алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы информатика оқу бағдарламасы
Ы. алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы қазақ Әдебиеті оқу бағдарламасы
Қазақстан тарихы
Ы. алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы қазақ тілі оқу бағдарламасы
Химия оқу бағдарламасы
ҚОҒамдық білім негіздері
Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі ы. Алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы математика оқу бағдарламасы
Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі ы. Алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы геометрия оқу бағдарламасы
Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі ы. Алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы музыка оқу бағдарламасы
Қазақстан республикасы білім және ғылыми министрлігі ы. Алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы неміс тілі оқу бағдарламалары
Программа для 5-9 классов школ с нерусским языком обучения Астана 2010 Утверждено
Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі ы. Алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы сызу бағдарламасы
Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі ы. Алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы технология оқу бағдарламасы
Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі ы. Алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы жаратылыстану оқу бағдарламасы
Қазақстан Республикасының мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарты Государственный общеобязательный стандарт образования Республики Казахстан Бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім Начальное, основное среднее, общее среднее образование
Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі ы. Алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы алғАШҚЫ Әскери дайындық
Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі ы. Алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы алгебра және анализ бастамалары
Ы. алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы ағылшын тілі оқу бағдарламасы
Қазақстан респуликасы білім және ғылым министрлігі ы. Алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы биология оқу бағдарламасы
Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі ы. Алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы дүние жүзі тарихы
Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі ы. Алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы физика оқу бағдарламасы
Ы. алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы дене шынықтыру оқу бағдарламасы 10-11 сыныптар қоғамдық гуманитарлық бағыт
Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі ы. Алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы француз тілі оқу бағдарламасы
Программа для 10-11 классов общественно-гуманитарного направления общеобразовательных школ Астана 2010
Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі ы. Алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы геометрия оқу бағдарламасы
Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі ы. Алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы информатика оқу бағдарламасы
Қазақстан тарихы
Ы. алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы қазақ тілі оқу бағдарламасы
Химия оқу бағдарламасы
ҚОҒамдық білім негіздері
Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі ы. Алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы қҰҚЫҚтану негіздері
Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі ы. Алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы неміс тілі оқу бағдарламасы
Ы. алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы өнер (отандық, шетел және заманауи көркем мәдениет)
Программа для 5-9 классов школ с нерусским языком обучения Астана 2010 Утверждено
Программа для 10-11 классов общественно-гуманитарного направления общеобразовательной школы с нерусским языком обучения
Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі ы. Алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы технология оқу бағдарламасы
Қазақстан Республикасының мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарты Государственный общеобязательный стандарт образования Республики Казахстан Бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім Начальное, основное среднее, общее среднее образование
Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі ы. Алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы алғАШҚЫ Әскери дайындық
Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі ы. Алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы алгебра және анализ бастамалары
Ы. алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы ағылшын тілі оқу бағдарламасы
Қазақстан респуликасы білім және ғылым министрлігі ы. Алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы биология оқу бағдарламасы
Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі ы. Алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы дүние жүзі тарихы
Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі ы. Алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы физика оқу бағдарламасы
Ы. алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы дене шынықтыру оқу бағдарламасы 10-11 сыныптар қоғамдық гуманитарлық бағыт
Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі ы. Алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы француз тілі оқу бағдарламасы
Программа для 10-11 классов общественно-гуманитарного направления общеобразовательных школ Астана 2010
Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі ы. Алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы геометрия оқу бағдарламасы
Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі ы. Алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы информатика оқу бағдарламасы
Қазақстан тарихы
Ы. алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы қазақ тілі оқу бағдарламасы
Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі ы. Алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы химия оқу бағдарламасы
ҚОҒамдық білім негіздері
Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі ы. Алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы қҰҚЫҚтану негіздері
Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі ы. Алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы неміс тілі оқу бағдарламасы
Ы. алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы өнер (отандық, шетел және заманауи көркем мәдениет)
Программа для 5-9 классов школ с нерусским языком обучения Астана 2010 Утверждено
Программа для 10-11 классов общественно-гуманитарного направления общеобразовательной школы с нерусским языком обучения
Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі ы. Алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы технология оқу бағдарламасы

Тілдің социо-мәдениет контексіндегі ерекшеліктерін білуі және ауызша жазбаша жанрларды түрлі қатынас жағдаяттарына шығармашылықпен қолдана білуі тиіс:

  • қоғамдық-гуманитарлық бағыттағы мәтіндер мазмұнын қазіргі қоғам дамуымен байланыстыра талдайды;

  • көркем-әдеби және публицистикалық мәтіндердегі авторлық идеяны айқындайды;

  • көркем мәтіндердегі ұлттық болмысқа қатысты ұғымдарды талдайды;

  • қоғамдық-мәдени мәтіндердегі ойдың берілу тәсілдерін дәйектейді;

  • көркем мәтін тілінің ерекшелігі мен стильдік бедерін дәлелдейді;

  • жалпыадамзаттық мәселелер туралы мәтіндердің тақырыптық, мазмұндық және тілдік ерекшеліктерін талдайды;

  • мерзімді басылымдардағы мақалаларға талдау жсап, бағалайды;

  • шығармашылық сипаттағы күрделі жанрдағы мәтіндерді құрайды;

  • көркем әдебиеттегі кейіпкерлерге мінездеме береді, олардың іс-әрекетіне талдау жасайды;

  • қоғамдық-гуманитарлық сипаттағы шешендік сөздің мазмұнын қазіргі қоғамдық сұраныммен байланыстыра дәлелдейді;

  • қоғамдық–гуманитарлық бағдарлы мәтіндегі сөз қолданыстарына сай шешен көзқарасын бағалайды;

  • әр түрлі мамандыққа қатысты шешендік мәтіндерді тақырыптық-мазмұндық және тіл көркемдігі жағынан салыстыра талдайды;

  • шешендік сөздегі негізгі және қосалқы ойлардың берілу тәсілдерін негіздейді;

  • сот және діни шешендік сөздердегі тілдік құралдарды талдап, өзіндік бағасын береді;

  • қоғамдық-тарихи, әлеуметтік-саяси мазмұндағы шешендік сөздердің тақырыптық-тілдік және стильдік ерекшеліктерін ашады;

  • айтыс өнеріндегі тақырыптық-мазмұндық және сөз қолдану ерекшеліктерін бүгінгі күн талабымен байланыста талдайды;

  • пікірталас мәдениеті талаптарына сай пікірталас түрлерін ұйымдастырады.


IV. «ҚАЗАҚ ТІЛІ» ПӘНІН ОҚЫТУ ӘДІСТЕМЕСІНІҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ


Қазақ тілі пәнін оқыту үрдісінде негізгі бағыт адам факторы болуы тиіс. Қазіргі жаһандануға бет бұрған қоғамда адам ресурстарын мүмкіндігінше пайдалана білу оқытудың түпкі нәтижесімен сабақтасып жатыр. Қазіргі ғаламдану үрдісіне байланысты үйретілетін сөйлеу мәдениетінің ұлттық деңгейден асып, мемлекетаралық, халықаралық қатынастар ауқымындағы мәні мен орнын да есте тұту қажет. Яғни сөйлеуге қойылатын талаптар жалпыадамзаттық сөз әдебінің ортақ заңдылықтары мен ұлттық ерекшеліктер ұштастырылып отырылуы – мәдени білімнің өзегі. Себебі «мәдениет – ашық жүйе, оның негізгі мақсаты – өзін басқаға жеткізу, ол монологтан гөрі диалогқа – сұхбаттасуға жақын. Сондықтан мәдениеттануда өзін-өзі тарату мақсаты алдыңғы қатарға шығады және бұл жерде осы мәдениетті тарату құралдары (таңбалар, рәміздер, ғибадаттық әдет-ғұрыптар, т.б.) мен оның ішкі мағынасы (менталитеті, ділі, санасы, діні) бірдей қызмет атқарады». Мұның нақты мысалын сөз мәдениеті мен шешендік өнердің өз табиғатына етене жақын оқытудың интерактивтік әдістерін пайдалануда айқынырақ көреміз.

Жалпы орта білім беретін мектептің жоғарғы орта деңгейінің 10-11 сыныптарындағы «Қазақ тілін» оқыту үдерісінде төмендегідей ортақ әдіс-тәсілдер басшылыққа алынады:

Оқыту мен тәрбиелеу үдерісінде оқушының жеке бас ерекшелігін ескеруде және әр оқушы үшін оқу міндеттерін жүзеге асырудың қолайлы шарттарын туғызуда дара тұлғаға бағдарлап оқытудың маңызы зор. Дара тұлғаға бағдарлап оқыту оқушының жалпы орта мектеп деңгейіндегі психологиялық, физиологиялық күйіне негізделуі тиіс. Дара тұлғаға бағдарланған оқыту әдістерін таңдауда оқушының жеке бас ерекшелігін ескеру, жеке білім траекториясын таңдау еркіндігі, жағдаяттық оқыту ұстанымдары басшылыққа алынады. Бұл ұстанымдар құзыреттілікке бағдарланған тапсырмаларды шешу мақсатындағы сөйлесім әрекеттерінде кешенді түрде қамтылады.

Тұлғалық бағдарлы оқыту «Тілдік норма», «Сөз қисыны», «Сөз сапалары», «Қарым-қатынас түрлері», т.б. тақырыптарды оқытуда тиімді.

Оқушылардың өз бетімен білім алу дағдылаын қалыптастыруда олардың бойында әрекеттік, танымдық, креативтік қабілеттерін дамытуға мүмкіндік беретін жобалауға үйрететін әдіс-тәсілдер қолданылады. Оқыту үдерісінде оқушының өздігінен білім алуына, болжам жасауына, өз бетінше ізденуіне жол ашатын бұл оқыту әдістері оқушының өзіндік әрекетіне жол ашады; тілдік құбылыстардың заңдылықтарын тануға жетелейді; оқушының сөз тану, сөздерді орнымен жұмсау қабілетін көрсетуге мүмкіндік беретін тілдік жағдаяттарды туғызады. Оқытудың жобалау әдістері жұптық, топтық, ұжымдық жұмыс түрлерін ұйымдастыруда, «Сөз мәдениеті негіздері», «Ауызша тіл мәдениеті», «Жазбаша тіл мәдениеті», «Сөз сапалары», т.б. тақырыптарды оқытуда тиімді пайдаланылады.

Жалпы орта мектепте оқылатын «Қазақ тіл» пәнінде оқушылардың дара ойлауын қалыптастырып, бәсекеге қабілеттілігін дамыту үшін «Ойталқы», «Ойға шабуыл» («идеялар көзі», «сыншылар» мен «сарапшылардың» қатысуымен шешім жасаудың қалыпты түрлеріне қарама-қарсы, жаңа дара идеяларды табуды көздейтін) сияқты тәсілдер қолданылуы тиіс. Өзіндік әрекетке түсіру арқылы оқушының ойлау және сөйлесім әрекетінің белсенділігін арттыратын және оқушының теориялық және шығармашылық ойлауын жетілдіруге бағытталған бұл оқыту әдістері оқушының сөйлеу мәдениеті мен шешендік шеберлігін қалыптастырады. Қоғамдық ой-пікір қалыптастыруда, айналасында болып жатқан құбылыстарға баға беруде, орын алып отырған проблеманы тауып, оны өздігінен шешуде пікірталас дағдыларына төселдіру маңызды.

Проблемалық жағдаяттарды «Сөз мәдениетінің стиль түрлеріне қатысы», «Сөз мәдениетінің коммуникативтік сапалары», «Сөз бедері», «Тілдік нормалар», «Сөз әдебі», «Көпшілік алдындағы сөз құрылымы», «Көпшілік алдында сөйлеуге дайындық түрлері» т.б. тақырыптарды оқытуда қолданған тиімді.

Оқушылардың коммуникативтік дағдылаын қалыптастыру – жалпы орта мектепте білім нәтижесі болып саналады. Бұл дағдылыр оқу үдерісінде монологтік, диалогтік, полилогтік тілдесімге қажетті жағдайларды туғызу арқылы іске асады. Мұнда имитациялық-модельдік, жағдаяттық-рөлдік, «пайданы өз мүддесіне ыңғайлау» («глобальная симуляция»), «дөңгелек үстел», «брифинг», баспасөз-конференциялар, «КТК (Көңілділер, тапқырлар клубы)» және т.б. тілдесім түрлерін қолдануға мүмкіндік туғызылады.

Коммуникативтік дағдыларды қалыптастыруға бағытталған әдіс-тәсілдер «Сөз мәдениетінің этикалық сапалары», «Сөз мәдениетінің нормативтік сапалары», «Тілдік нормалар», «Сөз әдебі», «Көпшілік алдындағы сөз құрылымы», «Көпшілік алдында сөйлеуге дайындық түрлері», «Пікірталас түрлері», «Пікірталас мәдениеті» т.б. тақырыптарды оқыту кезінде ұтымды болып саналады.

Жалпы орта білім беретін мектептің жоғарғы деңгейдегі оқыту үдерісінде білімді ізгілендіруге басымдылық беріледі. Бұл оқушылардың ана тілін ұлттық құндылық ретінде бағалауға, халықтың әдет-ғұрпы мен салт-дәстүрлерін құрметтеуге, ата-бабадан жалғасып келе жатқан рухани мұраларын меңгеруге мүдделілік тудырады. Қоғамның болашағын құратын, мемлекетті нығайтуға атсалысатын саналы ұрпақ бойында елжандылық рух пен отаншылдық сезімді дамытуда қазақ тілі пәні арқылы білімді ізгілендіру үнемі жүргізіліп отыратын оқу-тәрбиенің басты бағыттарының бірі болуы тиіс. Қазақ тілі пәні әдебиет, өнер, тарих, құқық, қоғамтану, география, биология, химия, физика, математика, т.б. пәндермен интеграциялана оқытылады. Білімді ізгілендіру жүйесі оқушының сөз мәдениеті мен қарым-қатынас этикетін қалыптастыруды көздейді. Онда бүгінгі қоғамға лайық жеке тұлғаның бойында ұлттық және жалпыадамзаттық қатысым дәстүрлерін сақтауға үйрету мақсаты қойылады.

Оқытуды ізгілендіру «Сөз мәдениетіне» қатысты барлық тақырыптарды оқыту барысында жүзеге асырылады. Ақпараттық мәдениетті қалыптастыратын бейнероликтерді, интернет материалдарын, мультимедиалық құралдарды, үн және бейне таспаларды, ақпараттық технология ресурстарын, электронды оқулықтарды, компьютерлерді, лингафондық аппараттарды қолдану арқылы оқушының қоғам мүшесі ретіндегі тұлғалық қабілеттері және жеке басының мәдениеті артады.

Жалпы орта білім беретін мектептің жоғарғы орта деңгейінде қазақ тілі пәнінің мазмұны нақты, шектеулі, қатысымдық-коммуникациялық бағдарға негізделген болуы тиіс. Оқытылатын сағат саны да соған орай аз бөлінеді. Қазақ тілі бұл бағытта құрал ретінде оқытылады. Оқушылардың тұлғалық, қоғам мүшелерімен қарым-қатынас мәдениетін және сөйлеу мәдениетін қалыптастыруға, ұлттық құндылықтарды бағалауға, сөйлеу заңдылықтарын, сөйлеу мәдениеті мен шешендік өнердің қажетті нормаларын білуге, меңгеруге мән беріледі. Ал бағдарлы мектепте білім мазмұнының әр тақырыбы тереңдетіле оқытылады. Сөз мәдениеті ғылымынан хабардар етіледі. Оқушылардың тілдік сезімдерін қалыптастыруға, әр сөзді дұрыс қана емес, әсерлі етіп жеткізудің қыр-сырын білгізуге, үйретуге мән беріледі.

Сөз мәдениетін оқытудың тірек тұжырымдарын анықтауда соңғы жылдары дамып, қалыптаса бастаған мәдениеттану саласындағы ғылыми пайымдамалар басшылыққа алынды. Мәселен, қазіргі мәдениеттану ғылымында қоғамдағы мәдениеттің мынадай қызметтері нақтыланған:

1. Адамды қалыптастыру қызметі. Адам мәдениетті, ал мәдениет адамды қалыптастырады. Ол адамның өзіндік санасының қалыптасуына алғышарт жасайды. Бұл мәдениетке баулу үздіксіз дамып, жетіліп отыратын үдеріс екенін танытады. Ендеше, мәдениетте ең соңғы нүкте, тоқырау деңгейі болмайды. Ол адамзатпен бірге үнемі өзгеріп, дами береді. Себебі мәдени деңгейі өскен адам үшін оның ашылмаған қырлары болатынын танылып, мәдениетті жаңа сапаға көтеруге мүдделілік туғызбай қоймайды.

2. Жалғастық, мәдени мұрагерлік қызметі. Қоғамдағы ұрпақтар жалғастығы мәдени мұраларды игеру, қабылдау және шығармашылықпен дамыту арқылы жүзеге асады. Ол руханилықтың белгілі бір деңгейін меңгерудің нәтижесінде мәдениет субъектісінің өзіндік санасын жетілдіреді. Бұл бағытта сөз мәдениетіне қатысты білімдер өз ұлттық ділімізге сай, халықтық-танымдық іргетасы берік ұғымдарды орталық негіз етіп ұстану қажеттігін бекітеді.

3. Танымдық қызметі. Мұнда мәдениет пен білімнің арақатынасы маңызды. Білім – мәдениеттің құрамдас бөлшегі. Интеллигенттік – мәдениет пен білімнің ішкі бірлігі мен үндестігінің деңгейі. Сондықтан пән мазмұны грамматикалық не сөз мәдениеті аясындағы тақырыптарға құрылғанмен, оның практикалық жүйесі оқушының ақыл-ой қабілеті мен адами қасиеттерін, ойлау мәдениетін жетілдіруге бағытталуы керек. Яғни жалпы мәдениет туралы кешенді білім беру нәтижесінде оқушының азаматтық келбетін қалыптастыруға, ар жүйесіне басымдылық беріледі. Сөз мәдениетіне баулудың түпкі мақсатының өзі де ұят, намыс, ождан, ғашықтық, достық, кісілік, жомарттық, ізгілік, парасаттылық, даналық, талаптылық сияқты қасиеттердің оқушы бойында қалыптастыру болып табылады.

4. Реттеу қызметі. Мәдениетте күнделіктіден гөрі жоғарыға, идеалға, үлгіге көбірек көңіл бөледі. Мәдени ұғымдарда нормативтік, ережелік талаптар басымырақ. Бұл жалпы білім беретін орта мектептің әрбір сатысында сөз мәдениетінің арнайы тақырыптары қамтылып, сөздің сапалық қырлары оқушының жас және психологиялық ерекшеліктеріне сай жүйемен берілуі қажеттігін көрсетеді.

5. Коммуникативтік, қарым-қатынастық қызмет. Адамдардың қарым-қатынасы, мәдениеттер сұхбаттастығы – әлеуметтік шындықтың көрінісі. Әлеуметтену үдерісі де мәдени қарым-қатынасқа негізделеді. Қарым-қатынассыз мәдениет көрінбейді, сондықтан оны тек идея түрінде емес, нақты әрекетке негіз етіп алу керек.

Өзінің өмір қажетін бағамдай алу, өзін-өзі сезініп, ұғына алу, өзі туралы ойлай алу – сана-сезімнің жетілгендігінің нәтижесі. Философтар адам өзін тек қана айналасындағы адамдарға қарап қана танып, бағалайды деген тұжырым жасайды. «Адамның айнасы – басқа адам. Адамның атқарған ісі – оның затқа айналдырылған санасы». Олай болса, сана-сезім алдымен адамның өзін-өзі түсінуіне, сосын өзін-өзі тәрбиелеуіне жол ашады. Сол себепті білім философиясындағы рефлексиялық парадигма сөз мәдениетін оқытудың өзегін құрайды деуге толық негіз бар. Себебі тек өзгелермен тілдік қарым-қатынас үстінде ғана оқушы өз мүмкіндіктері мен қабілеттерін шыңдай алады. Ендеше, оқушыға құрғақ та қасаң ақыл айтқаннан гөрі нақты өмір жағдаяттарына тән түрлі тілдік ситуациялар құру, арнайы тапсырмалар ұсыну барысында олардың өзін-өзі басқалармен салыстыра отырып, бағалауына мүмкіндік беру әлдеқайда ұтымды болмақ.

«Мәдени дамудың жетекші күші ретінде, таным құралы, адамдардың бір-бірімен қатынас құралы ретінде қызмет атқаратын тіл – әрбір халықтың, әр ұлттың әрбір мүшесінің бірінші байлығы, болмысын танытатын бірінші белгісі. Сондықтан мұғалімдер тілдің, оның ішінде ана тілінің оқытылуына, оқушының тілі даму барысына ұжым боп назар аударуы керек. Көп жағдайда оқушы тілінің дамуы дегенде, оның сөздік қорын байыту мәселесі аталып жүр. Бірақ алғашқы саты қаланған соң, оның жоғарысына да өрлеу қажет екендігі белгілі».

Адам өзін қоршаған тылсым дүниені қаншалықты деңгей мен дәрежеге дейін тани алса, сол деңгей мен дәреже – адам танымының жемісі. Адам сонда, біріншіден, практикалық қызмет пен әрекеттің субъектісі болып табылады, екіншіден, адам – таным субъектісі де болып саналады. Танылған сыртқы дүние – соны тани алатын қызмет пен әдістерді адам бойынан тауып беретіндіктен, адам неғұрлым дүниені терең таныса, соғұрлым өзін-өзі танып жатқаны болып табылады. Бұл қағидалар сөз мәдениеті мен шешендік өнерді оқыту үдерісінде оқушыны оқу әрекетінің субъектісі деп тануды негіздейтін жаңа педагогикалық парадигмамен де тығыз сабақтасып жатқанына дәлел болады. Бұл бағытта біз «Оқушы-Оқушы» және «Оқушы – Мұғалім» арасындағы субъективтік қатынастар жүйесінде сөйлеу әдебінің, өзара сыйласымдылықтың мәні мен рөліне ерекше назар аударуға тиіспіз. Бұл білімді ізгілендіру, демократияландыру тенденцияларынан туындап, адам қалыптастырушылық мақсатты көздейтін жаңа білім жүйесімен өзара бірлікке құрылған оқытудың ерекшелігін танытады.

Білім – ұлттың ақыл-ойы мен ерік-жігерін қалыптастырушы тірек. Ендеше ол мемлекеттік саясаттың әр адамның сол мемлекет мүддесін дұрыс түсінуінің, оны сақтауға, орындауға деген шын сенімінің де негізі болуы тиіс. Білім берудің ұлттық жүйесін қалыптастыру – ұлттық дәстүрлерді сыртқы кері күштерден қорғаныс ретінде біліммен сабақтастыра пайдалану деген сөз. Сананың өзін-өзі қорғауы, ең алдымен, бүкіл халықтық, мемлекеттік, ұлттық мақсаттың тұтастығын түсіну арқылы мүмкін болады. Сонда ғана оның жас ұрпақ бойында қалыптасуы тиіс ақпараттық-психологиялық иммунитеттің де негізі болатыны сөзсіз.

Білім беру жүйесіндегі оқыту мәселелері мен ұлттық мүдденің жақындасуы ғана білімнің мемлекет дамуындағы стратегиялық рөлін күшейте түспек. Тәрбиелік қуаты берік білім халықтың болашақ даму бағытын өзі айқындауына жол ашады. Ал бұл ана тілінің оқытылу сапасы мен оның ұйымдастырылуының түпкі нәтижеге сәйкестік деңгейіне тікелей қатысты. Бұл тілге ұлттық ділдің бірден-бір тетігі, тірегі, тіні деп қарауды қажет етеді. Оның үстіне тіл – таным құралы, тіл арқылы адам дүниені танып біледі, барлық білімді сол арқылы игереді. Бұл орайда білім саласы әлемдік тенденцияларға сәйкес өз бағыттарын белгілеуі тиіс, бірақ олардың барлығы да ұлттың тарихи-мәдени топырағында дамуы керек. Сол себепті тілді оқыту әдістемесінде педагогикалық тұрғыда мынадай арнайы міндеттерді шешу қажеттігі анықталады:

  • Мәдени иммунитетті дамыту үшін тілді адам табиғатының бөлінбес саласы ретінде ұғындыру.

  • Толық мәніндегі тілдік білімнің мақсаты жалаң ережелерді, жекелеген тілдік дағдыларды меңгерту емес, тілдің өмірлік процесінің интенсивтілігін ұйымдастыру арқылы баланың ана тілінде сөйлеуге деген мүдделілігін ояту, баланың ішкі сөйлеу тілінің пайда болуына алғышарт жасау. Өйткені, «жас ұрпақ бойындағы рухтың өшуі – грамматикалық ережелер мен әдебиеттану анатомиясын» құрғақ оқытудың зардабы.

  • Тілдік білім жүйесін ана тілінің әр адам өмірінің табиғи нормасы екеніне негіздеу.

Осыған байланысты шұғыл түрде жүзеге асырылуы тиіс аса маңызды мәселе – оқу жүйесінде баланың өмірлік мүддесіне сай, соны қанағаттандыратындай мотивациялық технологияларды қалыптастырудың жаңа жүйесін анықтау жайы. Бұл әлемдік озық тәжірибеде дәлелденгендей, «пәндік-білімдік парадигманы тілге деген сүйіспеншілік парадигмасымен алмастыру арқылы шешіледі». Олай болса, «тілдің ұлттық мәдениеттің бір бөлігі ретінде оқу-тәрбие процесінің түп қазығы болатындығына», «оқушының дара тұлға ретінде дамытылуының, яғни білім жүйесіндегі демократиялықтың, ізгілендірудің, гуманитарландырудың жүзеге асуының бірден-бір тетігі ретінде ана тілінің меңгерілуіне» ерекше мән беру қажеттігі күннен күнге дәлелденіп келеді. Өйткені жалпы білім беретін мектептің басты мақсаты – дара тұлғаның дамуына мүмкіндік жасау болса, сол тұлғаның басты көрсеткіші – сөйлеу әрекетін еркін меңгеруі, өз ойын ашық айта алуы ғана емес, сонымен қатар, оның өзіндік сөйлеу стилінің қалыптасуы. Қазіргі ана тілі сабақтарында тілдік қатынас жасау мәселесіне басымдылық берілуі – тілдің адам болмысы мен бірлігіне сүйеніп жасалған жаңа қадам.

Ең басты парадигманың бірі – тіл білімі саласында сөз мәдениетінің түп қазығы тілдік тұлға болуға тиіс деген антропоцентристік жаңа парадигма да оқушыны дамыту оның сөйлеу мәдениетін дамыту деген ұғыммен барабарлығын танытады. Себебі сөз арқылы баланың ойлау қабілеті, тыңдау қабілеті, қатысымдық қабілеті жітілдіріле отырып, түпкі нәтижесінде оның дара тұлға ретінде қалыптасуына жол ашады. Біз жалпы орта білім жүйесінің негізгі орта деңгейінде ұсынып отырған әдеби тіл нормалары мен бағдарлы мектептерде ұсынатын сөз мәдениеті негіздері тұтастай сол оқушының танымдық қабілеттерін шыңдауға, қатысымдық қабілетін қалыптастыруға бағытталады.

Сонымен, сөз мәдениеті қазіргі заман талабына сай гуманитарлық ғылымдардың дамуында баста тетік болып отырған жаңа парадигмалардың өзара үндесімінен туындаған білім мен тәрбиенің нәтижесі болып саналады.

Сөз мәдениетін оқыту – білім берудің басты бағыты болып отыр. Өйткені жалпы орта мектептер бағдарлы оқытуға бет алды және оқу мерзімі де ұзарды. Ал оның әлеуметтік тиімділігі неде болуы тиіс деген сұрақтың жауабын табу әрбір пән әдістемесінің негізгі мәселесіне айналды.

Отандық және шетелдік білім жүйесіндегі басым бағыттар мен тәжірибелерді қорыта келе, мектептің негізгі орта және жоғары деңгейлерінде қазақ тілі пәнінің білім мазмұны тілдік қатынастың жеке тұлға мәдениетімен бірлігіне негізделіп, жүйеленді. 5-9 сыныптар аралығындағы қазақ тілі пәнін оқыту үрдісінде оқушының тілдік білімі базасы аясында олардың қатысымдық іскерліктерін келешектегі өмірлік дағдыларына негіз болатындай бағытта жаңаша құру міндеті қойылды. Негізгі орта деңгейдегі ана тілінің сабақтарында әдеби тіл нормаларын меңгерту, дұрыс сөйлеу дағдыларын жетілдіру, өзара пікірлесу, ой алмасу дағдыларына төселдіруге басымдылық берілді. Сондықтан оқушылардың лингвистикалық дүниетанымын кеңейтуге бағытталған тіл білімі негіздері бойынша берілетін білімді оқушының шебер сөйлеу мәдениетімен сабақтастықта игерту көзделді. Онда тілдің ең орталық негізі СӨЗ деп алынып, сол сөзге қатысына қарай тіл салалары ішкі бірлігі мен күрделілік деңгейіне қарай жүйемен берілді. 10-сыныпқа дейін қазақ тіл білімінің негіздерімен жан-жақты таныс болып келген жеткіншектің игерген білімдерін біліктілік тұрғысында пайдалануға бағыт беріледі. Бұл оқушының жеке адами қасиеттерін, бейімділік қабілеттерін арттыруды көздейді. Сөз мәдениетін дәл осы кезеңдегі білім аясында таңдап алудың басты себептері мынадай:

Біріншіден, бүгінгі заман талабы іскер, белсенді, қандай жағдайда да өздігінен шешім жасап, жол таба білуге бейім адам тәрбиелеуді қажет етіп отыр. Сондықтан жалпы білім беретін мектеп қабырғасында әр оқушыны дара тұлға деп танып, оның шығармашылық қабілеттерін дамытуға алғышарт жасауға мән берілуі тиіс. Олай болса, білімнің мәні - өткеннің тәжірибесін танытып, пәндік іскерліктерді қалыптастыруында ғана емес, ең бастысы, оқушының өздік әрекетіне бағыт беруде, оны түрлі өмір жағдаяттарында дұрыс шешім қабылдай білуге үйретуінде.

Мектеп бітіруші жас ұрпақ болашақтағы өз бағытын дұрыс белгілей алу үшін оларға берілетін білім өзегінде оқушының қабілеттілігін, іскерлік қасиетін дамытатын компоненттер қатар қамтылуы тиіс. Сонда ғана білім әлеуеттік күштен оқушы әрекетін дамытудың тетігіне, яғни практикалық қажеттілікті ақтайтын тегеурінді күшке айналады. Сондықтан жоғары деігейдегі жеткіншекке тілдің танымдық сипаты мен қатысымдық қызметін өмір-тіршілік жағдайларына сай етіп меңгертудің тиімді жолдарын айқындау көзделіп отыр. Бұл сөз мәдениетіне қарым-қатынастың нақты түрлері арқылы жүйелі баулу арқылы шешіледі. Тілдік мәдениеті, қарым-қатынас білігі қалыптасқан адам қай ортада да өзіне сенімді әрекет етеді, айналасындағылармен тіл табысуға қабілетті келеді. Ал тіл табыса алау –еңбек нәтижелілігінің ең қажетті шарты.

Екіншіден, тіл адам санасында шындықты бейнелеу мен жинақтау құралы болғандықтан, ол адамдардың интеллектуалдық әрекетінің де ерекше түрі болып саналады. Яғни тіл мен сөйлеу – адам болмысының, оның жалпы табиғатының көрсеткіші. Бұл тұжырым оқушының қатысымдық дағдыларын дара тұлға мәдениеті тұрғысынан қарастырудың артықшылығын көрсетеді. Олай болса, бүгінгі білім жүйесінде кең өріс ала бастаған мәдениеттану бағытының білім мазмұнымен анық та айқын кіріктірілуі қазақ тілі пәнінде оқушыға шебер сөйлеу мәдениетін үйретудің қаншалықты деңгейде шешілуімен қамтамасыз етіледі. Сондықтан 10-11-сыныптардағы білім мазмұнында сөз мәдениеті, пікірталас мәдениетіне қатысты білімдер қамтылды.

Үшіншіден, бүгінгі білім мазмұнында оқушыға теориялық терең мағлұмат берумен шектелмей, баланың өзіндік көзқарасы мен дүниетанымын қалыптастыруға қарай бейімделіп құрылуы тиіс деген қағида тұрғысынан келгенде әрі оқушылардың жас және психологиялық ерекшеліктерін ескерсек, нақты практикалық маңызы бар тілдік іскерліктерді жүйелі қалыптастырудың орны бөлек. Мұндағы басты талап ой-пікір алмасудың, сөз мәдениетіне жетік болудың тиімді тәсілдерін, оқыту құралдары мен түрлерін, жолдарын анықтауды керек етеді. Жеткіншек сөз әлемінің өзіне беймәлім ықпыл-жықпылдары бар екенін, одан әркім өзінше жол тауып шығуы керек екенін мойындататын схоластикалық идеалды малданып отырмай, өзі сол сөйлеу қажеттігімен бетпе-бет келгенде не істей алар едім деген сауалға жауап табуға қажетті білім-біліктерді меңгеруіне икемделген оқыту жүйесі қажет болды. Міне, сол себепті де оқушының өзін әр түрлі тілдік жағдаятта сынай отырып, дұрыс шешім табуға ұмтылыс үстінде толқу, толғану сезімдерін бастан кешіруге, нақты тапсырмалар арқылы сынға түсуге мәжбүрлейтін, нақты әрекет еткізуге орайласатын оқу үрдісінде ғана баланың ойы да, тілі де дамитыны хақ. Бұл оқыту жүйесінде сөз мәдениеті үлгілерін дұрыс пайдалануға үйретуге, оларды өз білігін жетілдірудің тиімді құралы етіп қолдана алуға төселдірумен ұштасып жатыр. Сөздің мазмұнын түсіну оқушының логикасын дамытумен қатар оған қалай сөйлеудің нақты жолын түсінуге де жол ашатын болса, бірде таныс, бірде бейтаныс жағдаяттарда баланың өздігінен шешім жасауына мүмкіндік беру оның өмірлік дағдыларының тұрақты қалыптасуына жол ашады. Әсіресе, жоғары сынып оқушысы үшін темірдей теорияларды қайталаудан өздігінен ой түйіндерін жасау, жеке ойларын жеткізе білу қызықтырақ. Өйткені бұл жастағы оқушылар қандай жағдаятта да өз бетімен жол табуға құштар келеді. Оның үстіне ХХІ ғасырдың адамы үшін білімнің сипаты мен тиістілігі емес, өзінің оқу еңбегінің қандай нәтиже беретіні маңыздырақ. Яғни бала нені білетіндігіне емес, не істей алатындығына мән береді. Бұл қазіргі таңдағы құзіреттілікті оқу нәтижесі ретінде белгілеп отырған кезеңдегі ең тұғырлы мәселе болып саналады. Егер тұрлаусыз уақыттың сынынан сүрінбей өтудің бір шарты, өзгермелі дүние жағдайына қажетті бейімділіктің тетігі – тіл табысу, өз көзқарасын айқын дәлелдей алу болса, онда соған қажетті тілдік талғамды, сөйлеу қабілетін тек тәжірибелік сын арқылы дамытуға болатыны да ақиқат шындық. Сондықтан да сөз мәдениетіне баулу, ана тілін сүюге, құрметтеуге үйрету теория түрінде емес, жүйелі түрде ұйымдастырылатын дара тұлғаға бағдарланған оқыту үдерісінде білім мен біліктің бірлігінен туындайды. Теория қанша тегеурінді болғанмен, оның мәні адамның өмір қажетіне айналуында.

1   2   3   4



Похожие:

Ы. алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы қазақ тілі оқу бағдарламасы iconТәуелсіздік жылдарындағы қазақ әдебиетін оқыту әдістемесі
Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы Ғылыми кеңесімен басуға ұсынылған (2013 жылғы 27 ақпандағы №1 хаттама)
Ы. алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы қазақ тілі оқу бағдарламасы icon12 жылдық мектеп оқушыларының қазақ тілінен функционалдық сауаттылығын
Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы Ғылыми кеңесімен баспаға ұсынылды (2013 жылғы 15 сәуірдегі №2 хаттама)
Ы. алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы қазақ тілі оқу бағдарламасы iconТереңдетіп оқыту бағдарламасының негізгі мақсаты
Бағдарлама Ы. Алтынсарин атындағы Қазақ білім академиясы, жалпы орта білім беру ғылыми –зерттеу институты даярлаған «Орыс, ұйғыр,...
Ы. алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы қазақ тілі оқу бағдарламасы iconЖобалау және зерттеу қызметі негізінде 12 жылдық білім беру жағдайында
Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы Ғылыми кеңесімен баспаға ұсынылды (2013 жылғы 15 сәуірдегі №2 хаттама)
Ы. алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы қазақ тілі оқу бағдарламасы icon12 жылдық білім беру жағдайында оқушылардың функционалдық сауаттылығын қалыптастырудың тұжырымдамалық тұғырлары
Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы Ғылыми кеңесімен баспаға ұсынылды (2013 жылғы 15 сәуірдегі №2 хаттама)
Ы. алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы қазақ тілі оқу бағдарламасы iconОқушылардың функционалдық сауаттылығын қалыптастыруда 12 жылдық білім беру мазмұнының кіріктірілуі мен сабақтастығы
Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы Ғылыми кеңесімен баспаға ұсынылды (2013 жылғы 15 сәуірдегі №2 хаттама)
Ы. алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы қазақ тілі оқу бағдарламасы icon2013-2014 оқу жылында Қазақстан Республикасының жалпы орта білім беретін ұйымдарында ғылым негіздерін оқытудың ерекшеліктері туралы
Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы Ғылыми кеңесімен баспаға ұсынылды (2013 жылғы 24 мамырдағы №3 хаттама)
Ы. алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы қазақ тілі оқу бағдарламасы icon2013-2014 оқу жылында Қазақстан Республикасының жалпы орта білім беретін ұйымдарында ғылым негіздерін оқытудың ерекшеліктері туралы
Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы Ғылыми кеңесімен баспаға ұсынылды (2013 жылғы 24 мамырдағы №3 хаттама)
Ы. алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы қазақ тілі оқу бағдарламасы iconҰсыныстар беру үшін Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі
Республикасы Білім және ғылым министрлігінің Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім беру академиясы Әзірлеген және ҰсынғАН
Ы. алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы қазақ тілі оқу бағдарламасы icon12 жылдық бастауыш мектептің базалық білім мазмұнын анықтау әдістері
Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы Ғылыми кеңесімен баспаға ұсынылды (2013 жылғы 27 ақпандағы №1 хаттама)
Ы. алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы қазақ тілі оқу бағдарламасы icon12 жылдық жалпы орта мектептің базалық білім мазмұнын анықтау әдістері
Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы Ғылыми кеңесімен баспаға ұсынылды (2013 жылғы 27 ақпандағы №1 хаттама)
Разместите кнопку на своём сайте:
Документы


База данных защищена авторским правом ©kzgov.docdat.com 2000-2014
При копировании материала обязательно указание активной ссылки открытой для индексации.
обратиться к администрации
Документы